Т?рбиеші болу ба?ыт конкурс


Опубликовано: 09.01.2018, 22:26/ Просмотров: 1532

АЗАСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖНЕ ЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
МЕКТЕПКЕ ДЕЙІНГІ БАЛАЛЫ ША РЕСПУБЛИКАЛЫ ОРТАЛЫЫ
МЕНІ ЕЛІМ МЕНІ ЖЕРІМ
МЕКТЕПКЕ ДЕЙІНГІ ЖАСТАЫ БАЛАЛАРДЫ
ПАТРИОТТЫ ТРБИЕЛЕУ
дістемелік сыным
АСТАНА
2014
2
азастан Республикасы Білім жне ылым министрлігіні
Мектепке дейінгі балалы ша республикалы орталыы базасында зірленген
Пікір жазандар
.Е.Жмабаева,
Ф.Н.Жмабекова, пед.ылым.канд., доцент;
А.Т.Тлеуова, діскер
Мені елім мені жерім мектепке дейінгі жастаы балаларды патриотты трбиелеу бойынша дістемелік сыным.

Астана, 2014 ж. 32 б.
дістемелік сынымда мектепке дейінгі жастаы балалара патриотты трбиені
йымдастыру жне оны ерекшеліктері, патриотты трбиені заманауи дістері мен йымдастыру формалары, ата-аналармен жмыс жоспарын йымдастыруды лгісі
берілген.
дістемелік сыным мектепке дейінгі йымдардаы педагог ауыма арналан.
Мектепке дейінгі балалы ша
республикалы орталыы, 2014
3
КІРІСПЕ
Н. Назарбаев зіні дстрлі Жолдауында азастанны отаншылды сезімін трбиелеу білім беруді мектепке дейінгі жйесінен жоары оу орындарына дейінгі орталытарда барлы йымдарда ккейкесті болып табылады.

Балаларды Отанды, туан жерді, зіні халын сюге трбиелеу
малімні аса маызды, аса жауапты да адірменді парызы - деп крсеткен.
р дуірді тарихи кезедерінде Отансйгіштікке трбиелеуді зіндік мдделері болады. Ол е алдымен, лтжандылы, отансйгіштік, патриотизм, ымдары сол заманны аиаты наным-сенімінен туындайды.
Еліміз егемендік аланнан бері жас рпа трбиесіні теміразыы
азастанды патриотизм болып есептелген. азастанды патриотизм ымы бізді оса туан жаа сз болып, еліміздегі саяси-леуметтік
ахуалды ерекшелігін крсетеді. Елімізде жзден аса лттар мен лыстарды кілі мір сруде. азастан оларды кпшілігіні туан Отаны жне бдан былай да мгі тратап алар мекені болма.

Сондытан оларды райсысы азастанды ата-жртым деп танып, оны туелсіздігін орауа жне материалды байлыын арттыруа ебек етуі тиіс. Сол себепті азастанды патриотизм ымы кнделікті мірде жиі олданылып, кеінен алыптасып келеді. Бл ымны педагогикалы жгіне келер болса, ол болаша азастан азаматтарын трбиелеумен тыыз байланысты. азастанды патриотизм Отан анаа деген сйіспеншілік пен азаматты ерлік, неге крсетушілік, бойдаы білім мен білікті, аыл-парасатты ел игілігіне жмсау, атамекен мддесіне арнау болма. з еліні ткенін, тілін, дет-рпын, салт-дстрін рметтей білу де осы азастанды патриотизм рамына кіреді.
Демократиялы баыт станып отыран оамда, балалар мен жастарды тадыры здеріне, отбасыны материалды ахуалына байланысты болып отыран жадайда патриотизмні маызын айындау басты мселелерді бірі
екені даусыз.
сіп келе жатан жас буындарды бойында азастанды патриотизм сезімін алыптастыру шін р лттар мен лыстар тек з мдениетін ана танып білуі жеткіліксіз, сонымен атар олар бір-бірін танып біліп, рметтеуі тиіс.
Балаларды бойында патриотты сезімді алыптастыруда ана тілі пндеріні
алатын орны ерекше. Отанын сйген, елін жаудан орау шін асы аны аланша аянбай шайасатын обыланды, амбар, Ер Тарын, Алпамыс тлалары, аын-жырауларды, билерді татулыа, адамгершілікке, елін сюге шаыран ле жырлары, шешендік сздері балаларды бойында патриотты сезімді алыптастыруда маызы те зор.
з лтына деген патриотты сезімді аза аартушылары Шоан
Улиханов, Ыбырай Алтынсарин, Абай нанбаев шыармаларынан да байауа болады.

Балалара патриотты рух беретін, халы шін ызмет етуге ндейтін, з елін орау шін керек десе, жанын июа дейін баруа болатынын іспен крсететін жне стем тапты озбырлы ниеттерін айын шкерелеп, оан арсы крес жргізуге шаыратын Махамбетті уаты кшті шаын ледеріні
балалар шін маызы ерекше.

Ыбырай атамыз да бар мітін жас рпаа артты.
4
Ыбырай атамызды соында алан мрасыны жас рпаа патриотты трбие беру ісіне тигізетін сері зор. йткені патриотизм ашанда, андай оамда да зіні леуметтік мнін, маызын жоалтпайтын ым.
Патриотизм туралы идеяларды кезінде здеріні шыармаларында аза даласыны ойшылдары бу - Насыр л - Фараби, Хас Хажиб Баласан, Махмд ашари, жыршы - жыраулары Асан айы, Доспамбет жырау аламанлы,
Махамбет теміслы айтан болатын. Аталан ламаларды ебектері
елімізді егемендік алуымен байланысты педагогикалы трыда зерттеліп, бір жйеге келтірілді.
Патриотизм идеясыны дамуына француз неміс философтарыны да осан лесі мол.
Орыс революционер демократтары да кптеген нды идеялар ктерді.
Жсіп Баласани, ожа Ахмет Яссауи, бу Насыр л-Фараби, Махмуд ашари т.б. ебектерінде келелі, пікірлер айтылан.
Патриотты трбиені зерттеуші Ресей алымдарыны бірі Ю.Н.Галанин
Патриотты трбие тла бойына негізгі рухани ндылытарды алыптастыру.

Патриотты сезімін трбиелеу, ерлік дстрлерге жне лемдік жаандандыру рдісіне Ресейді ылыми техникалы жне мдени трыда
осан лесіне матаныш, р трлі скери жадайларда отана шын берілген, отан шін жанын июа дайын болу, деген тжырым жасай келе, патриотты трбиені негізгі баыттарын айындайды.

Бл азаматты трбие; азаматты патриоты трбие; лтты патриотты трбие; ерлік-патриотты трбие; скерипатриотты трбие деп бліп арастырады.
Азаматты трбие азаматты сезім, сана, тланы азаматты сапасын, наты азаматты баытын, халына саналы трде, з еркімен ызмет етуге дайын болу. Азаматты трбие азаматты, азаматты мдениет, азаматты баыт трысынан сипатталады.

Азаматты, азаматты мдениет тланы бойында мектептен, сіресе бастауыш мектепте алыптасады дейді.
трбие жастара ажетті ытарын іс жзінде
амтамасыз етуге, жастар мен мемлекет арасындаы атынастарды амтамасыз етуге баытталады.
лтты-патриотты трбие оушыларды бойында кіші отана деген сйіспеншілік сезім, лтты дстр мен мдениетке рметпен арау, з халына деген матаныш сезіміні алыптасуы (аз халы болса да).
Дстрлі халыты мдениет лтты мдениетті негізгі блімі дей келе, халыты дстрлер мірді тсіну мен баалауда негізгі орын алатынын ебектерге талдаулар жасау арылы натылайды.
Ерлік-патриотты трбие ата дстрлердегі ерлік ндылытарды баалай білу, оан деген матаныш сезім, скери мамандытарды, айрыша тарихи
кндерді насихаттау. Тарихи кндерді насихаттау, лы адамдарды мірін таныстыру арылы оушыларды бойында патриотты асиеттерді
алыптастыруда негізгі орын алады.
скери патриотты трбие ерлікпатриотты трбиемен тыыз
байланыста оушыларды бойында тере патриотты сананы алыптастыру, отана ызмет ету жне оны орау идеясы, Ресейді скер тарихына деген
5
матаныш сезімін трбиелеу, скери мамандыты менгеруге баулу, скери дстрлерді сатау жне кбейтуге ат салысу.
Патриотты сезімні объектісі мен айнар кзі Отан десек, оны мазмны туан жер, табиат, оны байлытары, тіл, дстр, тарихи ескерткіштер, туан лкедегі тамаша киелі орындар.

Оларды адам ккірегіне жылылы, жаынды, туысанды сезімдерді ялатып, ізгі де ерлік істерді айнар кзіне айналуы патриотизмге трбиелеуді арауы. асиетті сезім ананы стімен бірге зінензі келмейтін баланы бойында біртіндеп алыптасатын діретті сезім. Бл сезім ркімде р кезеде оянып, кейін кмелетке келгенде біржола буыны атып, тжірибемен, уаытпен, біліммен, оршаан ортаны ыпалымен, балабаша, отбасы, мектеп, жоары оу орындары, баралы апарат ралдары, оамды йымдар мен озалыстар серімен алыптасады.

Патриотты сезім тлада трбие арылы сіп жетіліп патриотты сана трінде алыптасады.
Масаты мектепке дейінгі трбие-білім беру дерісінде патриотты трбие бойынша мектепке дейінгі йым педагогтарына дістемелік кмек крсету.
Міндеттері
- мектепке дейінгі йымдардаы патриотты трбие жадайын зерттеу;
- мектепке дейінгі йымдардаы патриотты трбиені заманауи дістері
мен йымдастыру формаларын жалпылау жне жйелеу.
- Мені елім мені жерім патриотты трбие бойынша вариативті саба ткізуге арналан материалдарды тадау жне жйелеу.
Ктілетін нтиже
- педагогтарды педагогикалы шеберлік дегейін жне мектепке дейінгі
йымдарда сапалы білім беру ызметін арттыру.
6
НЕГІЗГІ БЛІМ
азастан Республикасы Мемлекеттiк Бiлiм бадарламасында трбие жйесiн жетiлдiруге байланысты алдына ойан негiзгi масаты азастанды патриотизм, азаматты, iзгiлiк жне жалпыадамзатты ндылытар идеяларыны негiзiнде трбиеленушiнi жеке тла ретiндегi сапалы асиетiн алыптастыру деп бгiнгi ХХI жаандану асырында лтты мдениет пен ркениеттi зара кiрiктiре отырып, жеке тла алыптастыру кзделiп отыр.
Елімізді алдыы атарлы 50 мемлекетті атарынан крінуі, экономикалы еркiн аймаа мше болуа мтылысы, бiздi алдымыза лкен маызды мiндеттердi жктейдi.

Бгінгі жаандану рдісінде патриотизм ымы тек мемлекеттiк трыда ана емес, лемдiк дегейде бейбiтшiлiк пен тыныштыты сатау мселесi трысынан арастырылады. азастанды патриотизмді лемдiк тынышты пен бейбiтшiлiктi сатауды негiзгi бiр тыры деп айтуа болады.
Жаа кезедегі білім беруді зекті мселесі жас рпаа адамгершілік
рухани трбие беру. нды асиеттерге ие болу, рухани бай адамды алыптастыру оны туан кезінен басталуы керек.

Халыта Ааш тзу су шін оан кшет кезінде кмектесуге болады, ал лкен ааш боланда оны тзете алмайсы деп бекер айтылмаан. Сондытан баланы бойына жастайынан
ізгілік, мейірімділік, айырымдылы, яни адамгершілік нды асиеттерді
сііріп, з-зіне сенімділікті трбиелеуде отбасы мен трбиешілер шешуші роль атарады.

Елімізді болашаы жас рпаты трбиелеуде бірінші бесік отбасы, ата-ана трбиесі болса, екінші бесік білім беру йымы.
Сонымен, мектепке дейінгі жастаы балаларды патриотты трбиелеу масаты оамны леуметтік даму жадайында балалара патриотты трбие беруді жйесін айындай отырып, лтаралы атынас мдениетін, елімізді
бейбітшілігі мен егемендігін сатауа, экономикасын дамытуа ыпал ететін тланы алыптастыруа баытталды.
Патриотты трбиені міндеттері тмендегідей
- білім беру йымдарында денсаулыы зор, рухани дниесі бай, адамгершілікті, туелсіз жеке тланы алыптастыруа ыпал ететін трбие жйесін ру жне дамыту;
- балалар мен жастарды отансйгіштікке, зиялылыа, адам ытары мен бостандытарын, мемлекеттік рміздер мен лтты дстрлерді сыйлауа трбиелеу;
- зіні жне оамны, болаша рпа алдында леуметтік, табии жне мдени ортадаы з іс-рекетіні нтижесі шін сезінуде гуманистік дниетанымын алыптастыру жне т. б.
Мектепке дейінгі жастаы балаларды патриотты трбиелеуді басым баыттары айындалды
- ыты жне полимдениеттік;
-
- Отбасы трбиесі;
- зін-зі тану мен зін-зі дамыту ажеттілігін алыптастыру;
7
- леуметтік-мнді жне жеке асиеттерін алыптастыру;
- мдениетті алыптастыру;
- Экологиялы;
- Эстетикалы;
- Дене трбиесі мен салауатты мір сру салтын жне денсаулы ораушы орта алыптастыру;
- Ебек жне экономикалы;
-
- Интеллектуалды мдениетті дамыту.
Мектепке дейінгі кезедегі трбие адам алыптасуыны алашы баспалдаы.

Балабашадаы трбие бала табиатына ерекше сер етіп, оан мір бойы шпестей із алдырады.

Заман талабына лайы трбие білім беру жмысын кешенді йымдастыру жаа идеялар мен шыармашылы, инновациялы жаашылдыты ажет етеді. Жас рпаа білім беруді жетілдіру мселесі толассыз кн сайын згеріп тран леммен бірге жрері аны.
Балабашада берілетін трбие барлы трбиені бастамасы, рі жан жаты трбие мен дамыту ісіні тпкі негізін алайтын орын.

Бала бойындаы жасы асиеттер мен ммкіндіктерді ашып оларды негелі, трбиелі болып суіне балабаша ошаыны тигізер серіні маызы зор.
Баланы бойында адамгершілік патриотты трбиені алыптастыруды негізгі міндеттері мына жайлармен тйінделеді
- ізгілік бастамасымен трбиелеу. з отбасына, балабашасына, туан аласына, кшесіне сіспеншілікпен, аморлыпен арау;
- табиата аморлыпен арау;
- ебексйгіштік, лкендер ебегін рметтеу;
- аза халыны салт-дстріне ызушылыпен арау;
-мемлекеттік рміздермен таныстыру. Отана деген сіспеншілікке трбиелеу.
Балабашадаы трбие бала табиатына ерекше сер етіп, оан мір бойы шпестей із алдырады.

Заман талабына лайы трбие мен білім беру жмысын кешенді йымдастыру жаа идеялар мен шыармашылы, инновациялы жаашылдыты ажет етеді. Жас рпаа білім беруді жетілдіру мселесі толассыз кн сайын згеріп тран леммен бірге жрері аны.
Балабашада берілетін трбие барлы трбиені бастамасы, рі жан-жаты трбие мен дамыту ісіні тпкі негізін алайтын орын.

Бала бойынан жасы икемділігі мен ммкіндіктер аша отырып, олардан жеке тла алыптастыруда маызы зор (Кесте 1).
Патриотты трбие, лтты намыс, лтты сана-сезім рухани байлытан крініс табады.

Олай болса, рухани байлыа, е алдымен, тілімізді, дінімізді, салт-дстрімізді жатызса, тіл аза болуымыз шін, дін адам болуымыз шін, салт-дстр лт болуымыз шін ажет.

Патриотизм сезіміні оянуы мен алыптасу рдісін белгілі бір аса сезімдерден, блежара арауа болмайды. Ол еліні ткен тарихын матаныш тту, жеріні
байлыына, сем кркіне сйсіну, атадан балаа жаласып, жасы рдісін тапан лтты тілді рметтеу.

Осы сезімдерден туатын, санада орныып алыптасатын
8
асыл асиеттер лтты патриотизм дегейінде ркен жайып, азаматты патриотизм биігіне ласатын сыайлы. рине, бл здігінен бола салатын нрсе емес, ол да наты трбиені жемісі. Бл трбиені жемісін еккен рине, мектеп жасына дейінгі балалар шін трбиеші, ал орта білім мен жоары білім алушылар шін стаздар ауымы.
азастан азаматтарын патриотизмге трбиелеу тланы патриотты сана-сезімін алыптастыру, патриотты іс-рекетін йымдастыру. Егеменді
елді азаматын трбиелеуде р трбиешіні, р стазды е басты масаты дені
сау, лтты сана-сезімі оянан, рухани ойлау дрежесі биік, мдениеті, парасаты, ар-ожданы мол, ебекор, іскер бойында игі асиеттері бар адамды трбиелеу.
Адамгершілікті, трбиелі адам кез келген мемлекетті байлыы, леуметтік мірдегі бейбітшілік пен мдениеттілікті кепілі. рпатан-рпаа мирас болып келе жатан лтты жне жалпыадамзатты ндылытар арылы трбие беру бала бойындаы сана-сезiмдi, намысты, парызды алыптастырумен атар егемен елiмiздi туелсiздiгiн, ынтымаын, бiрлiгiн сатап алатын патриот-азамат трбиелеуге толы ммкiндiктерді бар екендiгі аныталды.
оамны сранысына сай азастан Республикасыны жаа леуметтік даму жадайында тлаа патриотты трбие беруді тжырымдамасы дайындалды.

Патриотты трбие беру тжырымдамасына талдау жасай отырып
1. азастан Республикасыны мемлекеттік рміздеріне, азастанды мекендейтін барлы халытарды тарихына, дстрлеріне, мдениетіне жне лтты рметпен арау.
2. Мемлекеттік тілге, лемдік тілдерге жне лтаралы тіл болып есептелетін орыс тіліне, азастанды мекендейтін баса халытарды тілдеріне
рметпен арау.
3. Халытар арасында сйіспеншілік пен достыты, дін аралы атынастар бойынша тсінушілікті алыптастыруа ыпал ету.
4. азастан Республикасыны бейбітшілігі мен ттастыын, Отанны экономикалы байлыын дамытуа, Отанды орауа жне жалпыадамзатты тыныштыты сатауа рашан дайын болу.
5. Жалпыадамзатты ндылытар мен жалпыадамзатты ркениеттілікті
баалау, рметтеу (бейбітшілік, тынышты, ауіпсіздік, еркіндік, ізгілік,
тланы еркіндігі мен ыын амтамасыз ету).
6. Мектепке дейінгі жастаы балалара патриотты трбие беруді жйесін негіздей отырып, лтты жне лемдік білім нрінен сусындаан ылымитехникалы прогресс кшіне ілесе алатын патриот тланы алыптастыру.
7. Мектепке дейінгі жастаы балалара патриотты трбие беруде балабашадаы ызметкерлерді зіндік атарар міндеті бар.
9
1-кесте Мектепке дейінгі жастаы балалара патриотты трбие беру жйесі
жастаы балалара патриотты трбие беру жйесі
Балабаша
Отбасы леуметтік орта
Масаты
Міндеттері
Мазмны оамны жаа леуметтік даму жадайында балаларды патриотты ндылытарын алыптастыру.
iлтты тіл, тарих, мдениетке, лтты рміздерге деген рметті
алыптастыру;
i Отанны бейбітшілігін сатауа, экономикалы байлыын дамытуа лес осу;
дамуа з лесін осатын патриот тланы алыптастыру.
i Белсенді трбие ортасын ра отырып тланы патриотизмге байланысты кзарастар мен сенімді алыптастыру;
i Жаандану жне интеграциялы рдісте тланы эмоционалды компоненттерін алыптастыру;
iлтаралы атынас мдениеті жне патриотизмні алыптасуына трткі тудыру;
iлеуметтік негізгі ндылытарды алыптастыру жне дамыту (рухани, адамгершілік, патриотты, т.б.);
i Патриотты дадыларын алыптастыру шін практикалы ісрекеттерді йымдастыру.
дістері
станымдары гімелесу.

Дискуссия.

Педагогикалы талап ою. Сендіру.
Жаттытыру.

Ынталандыру.

Сауалнамалар.
Масаттылыы. мірмен байланысы.

Оушыны дара, жас ерекшелігі.
Жйелілік. Бірізділік. леуметтендіру.
НТИЖЕ
мен егемендігін, тынышты пен бейбітшілікті сатауа, лтаралы мдениетті
дамытатын, елімізді рміздеріне рметпен арау, лемдік дегейде бейбітшілік пен ркениеттілікке з лестерін осатын адамгершілік мраты биік, патриот, намысшыл, аарман, айсар, жігерлі азамат.
10
МЕКТЕПКЕ ДЕЙІНГІ ЙЫМДАРДАЫ ПАТРИОТТЫ ТРБИЕНІ
ЗАМАНАУИ ДІСТЕРІ МЕН ЙЫМДАСТЫРУ ФОРМАЛАРЫ
Тланы бойындаы патриотты ндылытарды алыптастыруды негізгі
кзі отбасы, улет, леуметтік орта, айма, мемлекет, лемдік кеістік болса, тланы бойындаы патриотты ндылы аза патриотизмі, лтты патриотизм, азастанды патриотизм, жалпыадамзатты патриотизм арылы крініс бере отырып, тланы бойында ндылыты жоары крсеткіштері -
мемлекет жне лт алдындаы міндет, парыз, намыс, лтты рух, лтты сана,
жне лтты тариха, салт-дстрге деген алыптасады.
Психологиялы трыда патриотты ндылытар сапаа айналып, iс-рекет (тланы Менi) трысынан крiнiс береді (2-кесте).
2-кесте Тланы бойындаы патриотты ндылытар жйесі жне оны
алыптастыруды факторлары
Трбиенi негiзi болып саналатын жалпыадамзатты ндылытарды бiрi трбиенi баса адама деген ажеттiлiгi, баса адамдарды сйе бiлу ажеттiлiгi болып табылады.

Философиялы трыда рухани ндылы, соны
ішінде патриотизм рухани сраныстарды жне тланы
рухани лемін байытуды кздейді. Тланы бойындаы руханилы лшемдер
оны ой-санасында, мінез-лында, іс-рекетінде лтты жне жалпыадамзатты ндылытарды йлесуі, алыптасуы деп крсетеді.
Жалпыадамзатты ндылытар халыты, трлі дінні, рилы дуірді
рухани масаттарын жаындастыратын былыс.
ндылы (И.Кон, В.А.Караковский, В.А.Ядов,
В.П.Тугаринов, С.алиев, Ж.Наурызбай, Г..Нралиева, Р.К.Тлеубекова, т.б.
Патриотты тла
Отбасы
леуметтік орта
лтты мдениет
Патриотты ндылы лтты тіл лтты намыс лтты тарих
Міндет
Парыз лтты сана лтты салт-дстр
лтты таным
лтты рух
11
ылыми зерттеулерінде) Отан, адам, тла, мір, адамдарды бір-біріне мейрімділік арым-атынасы, шыншылды, ділеттілік, білім, ылым, нер, ебек, адамны мір сруіне деген материалды жадайды болуы, т.б. болып саналады.
Тланы бойындаы патриотты ндылыты айындауда жоарыда патриотизмге берiлген анытамалара жне ндылы, адамгершiлiк ндылы
ымдарын философия, педагогика, психология ылымдары трысынан саралайтын болса, тланы бойындаы патриотты ндылы дегенiмiз - елi мен туан жерiн, Отанын сю, мемлекеттi туелсiздiгi мен бейбiтшiлiгiн, лемдік тыныштыты сатау шiн кресу, зіні ана тілін, дінін, салт дстрін бгінгі заман талабына сай лтты мдде негізінде жетілдіру, оамдаы iзгiлiк арым-атынасты, табиат пен адам арасындаы мейрiмдiлiктi, лтаралы мдениеттi дамыту.
Балаларды бойына патриотты ндылытарды алыптастыруда ойылатын негізгі талаптар айындалды
- балабашадаы жне топтаы жргізілетін патриотты трбие жйесімен зара байланыста жргізілуі, пн аралы байланыс, ткен таырыптармен жйелі
сабатасты;
- топты алдына ойылатын масатыны наты болуы жне педагогикалы трыда негізделуі;
- сабаты рылымында патриотты трбиеге арналан мазмнны амтылуы, саба мазмныны балаларды патриотты іс-рекетіні негізі
болуы, берілетін білім мен балаларды патриотты іс-рекеті арасында байланысты болуы;
- балаларды патриотты сезіміне ыпал ететін материалдарды амтылуы;
- балаларды танымды, белсенділік іс-рекеттеріне ыпал ету, топтаы амтылан материалдар оларды санасына, кіл-кйіне серлі болуын ескеру;
- сабаты рылымы, мазмны, олданылатын дістері мен тсілдерін айындауда патриотты баыттарына баса кіл аударылуы керек.
Патриотты трбие мселесі адамзат тарихыны н бойындаы рпатанрпаа жаласып келе жатан масат боландытан, балаларды бойындаы
Отана деген сйіспеншілігін, яни патриотты санасын дарытуда халымызды біртуар лы, ержрек олбасшы, жазушы, азастанны Халы аарманы батыр Бауыржан Момышлы аамызды кейінгі рпаа лгі етіп алдырып кеткен сиеттеріні жне ерлікке толы шыармаларыны алатын орны ерекше.
Мысалы, соыс жылдарында Бауыржан Момышлы аамыз Ата мекен жер шін, асиетті ел шін, зиз ана, арт ата, Ботакз слу арындас К, л бомасын, -
деген жыр жолдары арылы жауынгерлерге рух беріп, ерлік істерге шаырады.
Бауыржан Момышлы з шыармаларында патриотизмге, ерлікке, батырлыа байланысты біршама терминдерге анытама берген.

Патриотизм дегеніміз Отана деген сйіспеншілік, жеке адамны аман-саулыыны
ауіпсіздікке тікелей байланыстыын сезіну, ал мемлекетті ныайту дегеніміз жеке адамды кшейту екенін мойындау, ысасын айтанда, патриотизм мемлекет деген ымды жеке адаммен, яни оны ткенімен, бгінгі кнімен жне болашаымен арым-атынасты білдіреді.
12
Ерлік дегеніміз табиат сыйы емес, е алдымен, зіні ар-намысын жне адамзатты асиетті абыройын ята алу, опасызды пен масара болу сезімінен орай отырып, адамны е лы сезімін азаматты парызын орындау шін, осындай адамгершілік тедікті зімен сайыса тсе отырып ттас жым міріні игілігіне ана емес, оны ауіп атерін де блісіп, жауды барынша жою, жана-жанмен, ана-анмен аяусыз кек алу жолымен жеке басыды жне отандастарды ауіпсіздік етуге мтылу, саналы трде ауіп-атерге бас тігу.
Батылды имыл, рекет есебін туекелдеумен йлестіре алушылы.
Табандылы батырларды аланы.
жеттілік, айсарлы адамны тіпті ммкін емес деген жадайды зінде абыроймен лімге бас тігуге туекел етушілік, игілікті лшыныс.
Сондай-а, Бауыржан аамыз халыты ерлікке, патриоттыа трбиелеуде артына кптеген маал-мтелдер, жасы сздерін алдыран.
Мысалы
Намысты нана сатпа.
з лтын сыйламау, оны матаныш етпеу сатынды.
Именіп жріп крген игіліктен арсыласып жріп крген бейнет арты.
тірікті балын жалап тірі жргенше шындыты уын ішіп лген арты.
Ерлік елді асиеті, жректілік жігітті асиеті.
Ешкім іштен батыр болып тумайды батырлы та, мінез секілді скен орта, крген трбиеге байланысты алыптасады.
Батырлы туекел мен аылды есебінен шыуа тиіс. Туекел кейде аылды да атап алады.

Ал аылсыз туекелді ештее де атап ала алмайды.
Ерлік тайсалмас табандылы пен айыспас айсарлытан шыады.
ршіл рухтан лмес ерлік туады.
Белдескенні белін сындыр, тірескенні тізесін бктір.
Ептілік те ерлік.
олбасшы болса сондай бол жосылып жатан жолдай бол.
Осындай таы да баса батырлы, ерлік, тлім-трбие, сиет, талым туралы біздерге сиет сздер алдыран.
лтжандылы халыты рухани жне материалды игіліктерін кбейтуге арналан жігері, айраты. лтжанды деп ебекор, іскер, талапты, ойшыл,
ізденгіш, лтты мраттар жолындаы абзал істі иесін айтамыз деп сипаттайды.
1999 жылы баспадан шыарылан аза тіліні сздігінде лтшылды біріншіден лт мддесіне жан-тнімен берілушілік, лтжандылы, лтын ерекше сюшілік. Екіншіден лт мддесін, лт ерекшелігін орау ранын пайдаланып лттар арасына іріткі салушы буржуазиялы кертартпа саясат пен идеология.
Педагогика жне психология сздігінде лтжандылы з лтыны тілін, ділін, дстрін сюді белгісі. лтжандылы з лтыны мдениетін, дебиетін, дстрін адірлейтін, лтты намысты орай білетін адамны асиеті деген анытама берілген.

Орысты лы жазушысы В.Распутин мынадай тсініктеме беріп кеткен лтшылды - зіні анасын жасы кру сияты. р адамны з анасы зіне ысты.

Ол е дана, е мейірбан, е аылды,
13
е слу ысасы жртты брінен арты асиетті жан.

Оан ешкім жетпейді.
Онымен ешкім те келмейді. Біра дниедегі е тамаша асыл жан мені анам деп тсіну баса аналарды жек кру, немесе кемсіту болып табылмайды. Мен барлы аналарды рметтеймін, алайда, з анама мір бойы ызмет етемін.
Балаларды патриотты асиеттерін алыптастыруды айнар кзі аза еліні тарихы, дет-рпы, салт-дстрі, табиат ерекшеліктері мен табиат ресурстары туралы тсініктері, ел экономикасыны даму задылытарымен азіргі жаандану кезеіндегі даму дегейі, мемлекеттік рміздер сияты
мнін зерттеп, зіндік айталанбас белгілеріні негізінде патриотты асиеттерін алыптастыру бгінгі
кнні талабы болып отыр.

Осы асиеттерді алыптастыруда тмендегідей оамды талаптар ескеріледі
1. лемні жаандану жадайында оамны азіргі даму кезеінде болып жатан мдени-леуметтік жне т.б. згерістерді, рпа трбиесіндегі бетбрыстарды білім жне трбие беру жйесіні ісін жаа сатыа ктеру ажеттілігіне кіл блуді талап етіп отыр.
2. Балаларды патриотты асиеттерін алыптастыруда трбие ралы ретінде жан-жаты дамыан патриот тла ретінде трбиелеп, алыптастыруды жзеге асыруды, оларды бірегей лтты дстрлерге, лтты идеяа, кзарасын, халыны тарихын, ділін, лтты асиеттерін, лтты экономиканы дамуы, алыптасуы мен оны халыа ызмет етуін, елімізді
рміздерін біліп, лтты патриотты матаныш сезімін оятуды ажеттілігін талап етеді.
3. азастан жадайындаы жаа мірге кзарас тудыруда, лтты ндылытарды айындап крсетумен атар, лтты патриотты асиеттерді
алыптастыруда рухани мдениетті дамытуды озаушы кштерін длелдеп, оны трбиелік олданбалы тсілдерін мегертуде маызды фактор болуын ескереді.
4. ркениетті оама сай білімді, іскер, шыармашыл, зіреттілігі мол з еркімен жауапты шешім абылдай алатын, оны салдарын болжай білетін, ынтыматастыа икемді, жан-жаты белсенді, еліні туелсіздігі мен егемендігін сатауа, дет-рпына, рміздеріне лкен рметпен, арайтын жеке тланы трбиелеуді талап етеді.
Балаларды патриотты асиеттерін алыптастыруда жоарыда аталан оам талаптарын ескере отырып, алыптастыруды ш компонентін бліп алынды мазмнды, іс-рекеттік. Сонымен атар, осы компоненттерді анытауды лшемдерін, крсеткіштері мен дегейлері
анытады (3-кесте).
3-кесте Балаларды патриотты асиеттерін алыптастыру компонеттері, лшемдері, крсеткіштері.
14
Компоненттері лшемдері Крсеткіштері
Эмоционалдымотивациялы
- патриотты асиеттерді
алыптастыруа баытталан балаларды жаымды эмоционалды кзарасы;
- з Отаны азастан
Республикасына саналы патриотты сйіспеншілікті болуы.
- патриотты асиеттерді
алыптастыру ралы ретінде сезінуі;
- патриотты сипаттаы эмоционалды сезіммен ажетсінуі;
- патриотты мазмндаы ызыушылыы мен аялы кзарасы;
- азастан Республикасыны экономикалы ркендеуі, оны лемні
дамыан елдері атарынан орын алуы міндеттеріне ызмет етуді алау жне оан мтылу;
- азастанны экономикалы, леуметтік, экологиялы, мдени, геосаяси жетістіктеріне лтты матаныш сезімні болуы;
- азастанды мекендейтін халытарды еркін дамуына, тіліне, дініне, мдениетіне, деп-рпы мен салт-дстріне ызыушылыты болуы;
- елімізді рміздеріне рметпен арау атынасты болуы.
Мазмнды - патриотты асиеттерді
алыптастырудаы мазмндылыы жне толытылыы;
- патриотты асиеттерді
алыптастырушы мні, маызы туралы блімдерді
болуы.
- патриотты асиеттерді
алыптастырудаы ммкіндіктерін білуі
жне тсінуі;
- патриотты асиеттерді
алыптастыруа баытталан дерістер;
- патриотты асиеттерді
алыптастырушы мліметтерді зіндік ерекшеліктерін кре білуі.
Іс-рекеттік - зіні білімін практикалы іс-рекетте пайдалана білуі жне пайдалануа талпынысы;
- оамды саяси-ісрекетті тиімді жзеге асыруда патриотты асиеттерді
алыптастырудаы мазмнын пайдалана білуі.
- патриотты асиеттерді
алыптастыруа баытталан мазмнына талдау бере білуі - зіні
патриотты кзарасын крсете білуі;
- патриотты асиеттерді тлалы ндылы ретінде абылдайды, мінезлы пен іс-рекетте оларды арыматынасты немі пайдалануа мтылады.
Балаларды патриотты рухта трбиелеу тек оам мен мемлекетті
сраныстарына ана емес, рбір баланы дара тлалы дамуына баытталан педагогика ылымыны азіргі баыттарына да сйкес келуі ажет. йткені
отана сйіспеншілік адамны зін тла ретінде сезінуіне, з елін матан ттуына, зін онымен байланысты сезінуіне ммкіндік береді, рухани жне адамгершілік ндылытарыны артуына септігін тигізеді.
оамны леуметтік даму жадайына байланысты оамда патриотты ндылыты алыптастыру факторлары
15
- мемлекетімізді туелсіздігі мен егемендігін сатау, еліміз бен жерімізді
рпатан-рпаа аманаттап отыру;
- лтты лт болып алыптасуыны негізгі белгісі лтты тіл, яни, аза
тілін лтаралы тілдер мртебесіне жеткізу;
- мемлекеттік тіл ретінде дамып, алыптасуын жетілдіру р азаматты міндеті болып табылуы ажет;
- мемлекеттік тіл, ресми жне республикада тратын баса халытарды тіліне деген рмет;
- лттты тарихи жне мдени мралара деген сйіспеншілік пен рмет;
- лтты экономикалы даму процесіне з лесін осу;
- табиатты орау жне экологиялы мдениетті алыптастыру;
- лемдік техникалы прогресті алдыы атарынан кріну, азастанны лемдегі бсекеге барынша абілетті 50 елді атарына кіру стратегиясына сйкес ксіби мамандар алыптастыруа жадай жасау, т.б. амтылады.
МЕКТЕПКЕ ДЕЙІНГІ ЙЫМДАРДА ПАТРИОТТЫ ТРБИЕНІ
ЙЫМДАСТЫРУ ЖНЕ ОНЫ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
оамны жаа леуметтiк даму жадайында мектепке дейінгі йымдарда
патриотты трбие беру барысында стратегиялы жне тактикалы жадайларды iске асыруда алдымыза ойан негiзгi талаптарды шешу кзделді
- патриотты трбие беру рдісінде лтты жне жалпыадамзатты ндылытарды зара байланыстыра отырып, тланы бойындаы патриотты ндылытарды алыптастыру;
- балабаша, мектеп, отбасы жне леуметтiк ортаны зара сабатастыра отырып, масатты трде оушылара патриотты трбие беруді йымдастыру;
- оушыларды жас жне дара ерекшеліктерін ескере отырып, патриотты трбие беруді мазмнын, формалары мен дістерін наты пайдалана білу;
- айматы ерекшеліктерді ескеру, туан елге, жерге, ауыла, алаа, т.б.
сйіспеншілігі арылы, лтты жне азастанды, жалпыадамзатты патриотизмді алыптастыру;
- кешенді ыпал ету арылы рпатан-рпаа жаласан патриотты, леуметтік ндылытарды, тжірибелерді жйелі трде пайдалану.
Патриотизмнi алыптасуыны тарихи алышарттарына ылыми талдау жасау барысында балалара патриотты трбие беруді дiснамалы негiзiн тлалы, іс-рекеттік, леуметтік, аксиологиялы, мдениеттану, ркениеттiк, жйелiлiк тырларын саралай отырып, бгінгі оушы-жастарды трбиелеуді
тжырымдамасы теориялы трыда негізделді (Кесте 4).
діснамалы
тырлар
Тланы бойындаы патриотты ндылытарды алыптастыру жйесі
Танымды
Г..Нралиева, т.б.)
Жалпыадамзатты ндылытар. лтты ндылытар. Адамоам-Табиат жйесіндегі ндылытар. Жаа леуметтік
16
ауымдастыты тсіну жне абылдау. Тла оамда жне оамды дамудаы негізгі ндылы.
Мдениеттану
(М.Н.Скаткин,
И.Я.Лернер,
В.В.Краевский,
А.Сейдімбек,
Ж.Наурызбай, т.б.)
Тланы жалпыадамзатты мдениетті мегеруге бейімдеу.
рпатан-рпаа жаласан лтты мдениетті жиынтыыны тла бойында крініс беруі. Мдениет аясында жеке тланы зін-зі іске асыруы.
ркениеттiк (Г.Б.Корнетов, т.б)
Жалпыадамзатты мдениет пен ндылытарды тла бойына менгертуге ыпал ету. лтты жне жалпыадамзатты ндылытарды кіріктіру арылы жалпыадамзатты патриотты ндылытар жйесін алыптастыруа бейімдеу.
Жйелілік
(С.А.Смирнов,
Г.А.Уманов,
Т.С.Сабыров,т.б.)
Аиатты жйелілік трыдан абылдау. лтты, аза, азастанды, жалпыадамзатты патриотты ндылытар жйесі
трысынан іске асыруа баыттау.
Тлалы (Л.С.Выготский,
С.Л.Рубинштейн,
А.А.Бейсенбаева,
Ж.И.Намазбаева, т.б.)
Тланы ндылы ретінде абылдау.
Тланы субъектілік тжірибесіні ерекшілігі (даралыы).
Тланы леуеті мен мндік кшін ашуа баыттау.
Тланы атынастар жйесі мен бадарыны зара рекеттесуі.
Іс-рекеттік (С.А.Смирнов,
Ж.А.араев, т.б.)
Объектіні бірттастыын жне оны тетіктерін ашуа баыттау.
Алдына масат оя білу, іс-рекетін жоспарлау, баылау, баа беру.
леуметтік (А.М.Новиков,
А.В.Мудрик,
В.А.Сластенин,
З.У.Кенесарина, т.б.)
Тла трбиесі - леуметтендіру рдісі. Тланы дамуына ыпал ететін леуметтік орта мен трбиелік кеістікті орнытыру.
леуметтік арым-атынас негізінде тланы патриотты ндылыын алыптастыруа баыттау.
4-кесте Балалара патриотты трбие беру мселесін зерттеуге ажетті
діснамалы тырлар
Балалара патриотты трбие беру мселесін зерттеуге ажетті діснамалы тырлара тмендегідей талдау жасалынды.
Танымды діснамалы тырлар трбиеленіп отыран ортаны, лтты, оамны, мемлекетті, айматы мдениетін баланы олдана алуы.
Бала отбасыны жеміс берер глі, алтын тіреу дігегі боландытан да, трбиені негізі осы кішкентай нресте кезден басталуы керек. лтты трбие
бесіктен басталады. Отбасындаы ата мен жені, ке мен шешені, апаарындас, аа-ініні бір-бірімен кнделікті мірдегі арым-атынасы, мінезлы лтты трбиені бастау блаы.

Этносты трбие жеке тланы этнолеуметтік рольдер жйесін игеруін масатты трде реттеу.
Балаларды мденилік принципіні мні бала трбиеленіп отыран ортаны, лтты, оамны, мемлекетті, айматы мдениетін олдана алуы.
Н.Б.Крылова бойынша мденилік принцип метапринцип, трбие мен білім беру, бір жаынан, мдениетті ерекшеліктері мен талаптары біралыпты болса, екінші жаынан, леуметтік айта руа абілетті, яни тек ана оны нормалары мен ндылытарын тасымалдаушы ана емес, жаа мдени формаларды йымдастырушы. Трбие мен білім беруді абілеттілігі -
17
мдениетті мнін, арынын, мазмны мен компоненттерін крсетіп, мдени зін-зі анытауа жне шарттар тудыру. Бл принцип бойынша трбие мен білім беру жалпы адамзатты ндылытар негізінде пайда болып, олара айшылыа келмейтін этно-лтты мдени ндылытар мен нормалар жне айматы дстрлерге сйкес рылады.
ркениелік тырлары мір бойы жаласатын бірттас здіксіз рдіс, оны даму барысында адамны этнос субъектісі ретінде этносты ндылытарды, этнолеуметтік рольдерді жне з халыны салтдстрлерінде шоырланан этносты нормаларды мегеруі, этносты зіндік санасын оятып, з лтына, тіліне, тарихына, мдениетіне деген матаныш сезімін жне баса лт кілдеріне сыйласты, тсіністік сезімін алыптастыру болып табылады.
Тлалы тырлар р лт зіні лт болып алыптасуында зіні рухани мдениеті дебиеті, нері, ылымы арылы мінез-лы, болмыс, сана-сезім ерекшеліктерін аны крсетеді. Сйтіп, зіні мір сру затыы, мдениетіні
рпатан-рпаа беріліп, лт бастамасы баланы з мдениетіне ену ммкіндігімен аныталады.
Іс-рекеттілік когнитивті, аффективті, мінез-лыты сйкестілік компоненттері арылы аныталады.

Олар
Когнитивті компонентке жас ерекшелігіне этникалы зіндік идентификация, ана тілін йренуге талпыныс, з халыны жне баса да этностарды тарихын, мдениетін жне лтты ерекшеліктерін білу жатады.
Аффективті компонентке жеке тланы сезімінде крінетін сипаттамалар кіреді.
Мінез-лыты компонентке мектепке дейінгі йымдарда балаларды рекетіндегі білім, эмоция, сезімдерді крінуі, мінез-лы ережелерін сатауы жатады.
леуметтік тырлар ндылытарды, этнолеуметтік рлдерді жне з халыны шоырланан этникалы зіндік санасын оятып, з лтына, тіліне, тарихына, мдениетіне деген матаныш сезімін жне баса лт кілдеріне сыйласты, тсіністік сезімін алыптастырады.
Корыта келе, мектепке дейінгі жастаы балаларды патриотты трбиелеу ерекшеліктері айындаланнан кейін, мынадай талаптар туындайды
1) мектепке дейінгі йымдарда трбие мен оытуды мазмны, трі жне дістері гуманизм мен оамды рухына сйкес рылуа тиіс;
2) мектеп жасына дейінгі кезені ерекшелігі сол, бл кезеде баланы адамгершілік асиеттері, білімдік дадылары мен негізі
алыптастырылуы ажет;
3) мектеп жасына дейінгі кезеге ойылатын аса маызды талап
балаларды танымды ызыушылытарын алыптастырып, білімдерін жинатау мен жйелеу, оларды айналадаы былыстар туралы негізгі
тсініктері мен арапайым ымдарын алыптастыру;
18
4) балаа мектепке дейінгі йымдарда педагогикалы деріс арылы азастанды рухани ндылытара сай адамгершілік, мдениет негіздері
дариды. лтты мінез-лы, талампазды, талам, лтты намыс асиеттерін сііріп алыптастыру;
5) мектепке дейінгі йымдара оу жне трбие мселелерін шешуде зіндік білімін пайдалана алатын, танымды рекеттері мен ойлануы жеткілікті даму дегейіне ктерілген, жоары білікті мамандар даярлау;
6) баланы оршаан ортамен арым-атынас жасауына, леуметтену процесіне ерекше кіл блу.
Мектепке дейінгі йымдарда патриотты трбие процесіне тн ерекшеліктер
- масатты баыттылы (масатты тсінікті болуы нтиже тиімділігіні
кепілі);
- масаттар бірлігі (трбиеші мен трбиеленушіні арасындаы ызметтестікті крсеткіші);
- нтиже затыы (оу нтиже бірден крінбейді);
- кп жадаяттылыы (тла кп рі сан илы намды да, намсыз да ыпалдара кезігеді. Трбие барысында олар реттеледі. Тараптарды тлаа болан ыпалы зара сйкес келсе, трбие нтижесі тиімді болады.
- ауыспалылыы (трбиеленуші масатты, кзделген жне кездейсо серлерге бірдей кезігіп отырады).
- здіксіздігі (ешандай науанды, бір мртелік шара аншама жарын болмасын, аса ыждааттылыпен жйелі дайындалан трбие істеріні орнын баса алмайды);
- баламалылыы (трбиеленушілер даралы ерекшеліктері жне леуметтік тжірибесіні р трлілігімен ажыралады.

Трбие процесінде блар ескерілуі
шарт, себебі сері бірдей боланны зінде де трбиелік нтиже рилы болуы ытимал);
- екі тараптылыы (трбиелік ыпалды жргізуші трбиеші, ал ыпалды
абылдаушы бала);
- трбие процесі мірлік, ол озалмалы да ауыспалы;
- трбиеші тласы трбие барысына ыпалды маызды жадаят (трбие процесіні німді болуыны кепілі трбиеші ептілігі, шеберлігі, ндылыты баыт-бадары, ызметтестік атынаса тсе білу абілеті);
- арама-айшылыты болуы трбиені озаушы кші ретінде арастырылады).
Трбиені негізгі айшылытары оу-трбие процесінде кездесетін келесідей былыстар арасында крінеді оамды мірді жаа шарттары мен оан дайындауа арналан дістер мен формаларды ескіруі; адамны табии даму ммкіндіктеріні шексіздігі мен бл дамуды леуметтік жадайлар туелді шегерілуі; адамны табиатпен белсенді, рекетше болуы, оны оамды мірге араласу ынта-ыыласы мен мірлік процеске наты атысу шін ажет тжірибе, білім, ептілік пен дадыларды жетіспеуі
жне т.б.
19
МЕНІ ЕЛІМ МЕНІ ЖЕРІМ ТРБИЕ-БІЛІМ БЕРУ ЖМЫСЫНЫ
ІЛГЕРІЛЕМЕЛІК ЖОСПАРЫ АТА-АНАЛАРМЕН ЖМЫС
Сбиді бойында е алдымен анасына, з отбасына, з йіне, туан жеріне деген жылы сезім, махаббаттан бастау алатын, тла есейген сайын біртіндеп
лт, халы, леумет, мемлекет дегейіне ктеріле беретін бл сезім адамны бкіл мырына жаласып жатады.
Махаббат, мейірімділік туралы, сіресе, Мейірбанды бала, Шеше мен бала, Аурудан аяан кштірек деген Ыбырай Алтынсаринні ш гімесін алуа болады.
Махаббат, мейірімділік ата мен ананы й-ішіне деген махаббатынан басталады.

Адамгершілікті ту ып ктерген лы адамдар да алдымен з атасын, з туандарын сйеді. Оларды кейбіреулері се келе тек атасыны баласы болмай, адам баласы бола біледі. Тек зіме ана болсын деген мещанды кзарасты аттап тіп, т?рбиеші болу ба?ыт конкурс адам деген ардаты ата ие болушыларды шын баыты шін ол созады.
Мейірімді бала гімесінде 13 жасар ыз патшаны кімі бойынша олы кесілуге бйырылан кесі шін патшаа арыз етіп, з олын кесуге сынады.
ыз Тасыр, жмыс жасап, бала-шааларын асырайтын атамны олын алдырып, мына мені олымды кесііз, - дейді. Мнда жас ызды тек ана атасы емес, анасы мен бауырларына деген де махаббаты суреттеледі.
Ананы андай трде баалап, алай сюді айын лгісін жазушы Аурудан аяан кштірек деген гімесінде айын крсеткен.

Бл гімеде аяы сынан
Сейт деген бала жанына аяыны ауруы анша батса да, анасын ренжітпеу шін аба шытпаандыы айтылады.

Автор бл кріністі былай суреттейді Сейт орам-ораммен жгіріп бара жатанда, бір арбалы келіп, адаусыз соып кетіп, аяын сындырыпты. Ойбайлап жылап жатан баласын кріп, шошынаннан шешесі талып алыпты.

Мны крген со Сейт жылама тгіл, сынан аяын орнына салып таып жатанда да дыбысын шыармай, абаын да шытпай жатты.

Сонда сынышы кісі Аяы ауырмай ма, абаыды шытпайсы? - деп срайды.

Сейт шешесі шыып кеткен со, демін алып, сынышыа сыбырлап
Ауырма тгілі, жаным кзіме крініп тр, біра мені жанымны иналанын крсе, жем де иналып жыламасын деп жатырмын, - деді.
Сейт шын мнінде мейірімді бала болып суреттеледі. Мндай жастарда жалпы адамды сйетін жасы мінезді біртіндеп сетіндігі сзсіз. Бала кезінен лпештеп сірген анасыны адірін білген жас, алаанына салып аялап, тлімтрбие беріп отыран лы анасы Отанын сйетін, ол шін де з жаныны ауыранына ы етпейтін наыз отаншыл болып шыады. Ыбырайды бл гімесіні идеясы осы.
рбір сабаымызда азастан еліні кнделікті оны жетістіктері туралы айтып отырса, оушыларды да з еліне деген сйіспеншілік сезімдері алыптасады. Мені ойымша мндай станымдар шынайы патриотизм тсінігіні мнін ашып крсетеді. Елімізді рбір азаматы з еліні патриоты болсын десек, оны бойындаы патриотты сезім отбасында, балабашада алыптасуы тиіс деп ойлаймын (5-кесте).
20
5-кесте Патриотты ндылытары алыптасан тла
Бала трбиесі те крделі процесс.

Оны крделігі бесіктен бастау алып, немі уаытпен, бала кіл-кйімен, жеке абілетімен, икемділігімен, тізгінді
немі адаалау ажеттігімен ындырылады.

Тртіпті е тамаша мектебі
отбасы, яда не крсе, шанда соны ілерсі- дейді халымыз.
рпаты трбиесі оамны болашаы жне оан аса зор арау рбір саналы азаматты борышы.

Ел боламын десе, бесігіді тзе,- деп М.уезов крегендікпен дл айтты емес пе?! Бала трбиесіні дрыс жола тсуі оны оршаан ортаа, сіресе, отбасы мен стаздар ауымыны парасаттылыына байланысты. Мемлекетімізде азіргі
Патриотты ндылытары алыптасан тла
азастанны лемдегі
бсекеге барынша абілетті 50
елді атарына кіруге з лесін осатын патриот
азамат
Жалпыазам атты жне лтты ндылыт арды мегерген
Р
мемлекеттік рміздеріне, халыаралы мдениетіне, тарихына, дстріне, тіліне, дініне рметпен арау
Халытар арасында достыты ныайту лтты жне лемдік нрінен сусындаан, ылымитехникалы прогресс кшіне
ілесе алатын
Р
экономикалы байлыын дамытатын
21
тада сапалы білім берумен атар, болаша жастарды
трбиелеуді де зор ажеттігі туындап отыр. леуметтік жадайларды згеріске шырауы білім беру трбие жмыстарын тоырауа келді.
азіргі кезеде трбиеге жне трбие жмыстарына деген жааша кзарас алыптасуда, оларды ізгілік мні тереірек ашылуда.
Трбие жмыстары р баланы айталанбас тла ретінде арап, оны згеше асиеттерін дамытуы ажет. рбір бала тла, зінше бір лем, ал, р педагогты міндеті р тланы кре білу, жректеріне жол табу.

Бгінгі кнде барлы педагогтарды алдындаы масат мірді барлы саласында белсенді, шыармашылы іс-рекетке абілетті, еркін тла трбиелеу болып табылады.
Халыты болашаы рпаы, рпаты трбиесі педагогтарда, педагогтарды мраты жетілген, толыанды азамат трбиелеу. Ал, толыанды азамат алыптасу шін аыл-ой трбиесі, имандылы, ебек, эстетикалы, тілдік атынас, дене трбиесі, сонымен атар, экологиялы, экономикалы, патриотты трбие берілуі тиіс.
Трбиені алыптасуы педагог, бала, ата-ана ебегімен байланысты екендігі айын. Демек, блар жмыс істеп, бзылмайтын, айнымайтын темір тртіпке бас игенде ана іс о нтиже таппа.

Бл лды еркіндігіне, ызды шіркіндігіне ойылатын жоары талап.

Сондытан да, осы ш негіз бірлесе отырып жмыс жасаса кінбейтініміз аны.
Трбие мселесін тек бала баша мен педагогтар ауымыны мойнына арта салумен іс бітпейді. Оны нтижелі болуы ата-аналар мен оамды ортаны трбие ісінен шет алмай белсене араласуына, адам трбиелеудегі
бірлесе ктеріп, жмыла істеуге тікелей байланысты. Ол жнінде азастан Республикасыны Білім туралы за жобасында Атааналар балаларды мірі мен оуы шін оларды денсаулытарын, рухани рі
дене уатыны ауіпсіз дамуын, адамгершілігі жаынан дрыс амтамасыз етуге міндетті,- делінген.
Трбие рдісінде педагогты білім рісі мен діскерлік шеберлігі, жеке басыны лгісі, шешуші роль атаратынын мытуа болмайды.

Балалар з трбиешілеріні жріс-трысына, мінез-лына, іс-рекетіне, дниетану кзарасына еліктемей тра алмайды. Орысты лы педагогы К.Ушинский
Трбиені айнар кзі тек адамны жеке басыны негесіне негізделген.
Ешандай жары да, бадарлама да, ешандай орынны жасанды рекеті де оны орнын баса алмайды,- деп текке айтпаан.
22
Трбие саат жоспары ата-аналармен жмыс
Іс-рекет мазмны (шаралар) атысушылар
1 Бейбіт мір сыйлаан Ата За стаздар
2 Конституция е маызды За Балалар, трбиешілер, онатар, ата-аналар
3 азастан-2050 Стратегиясы бір халы, бір ел, бір тадыр
Балалар, трбиешілер, онатар, ата-аналар
4 Білім кніне арналан трбие сааттары Балалар, трбиешілер, онатар, ата-аналар
5 Отбасы кні Балалар, трбиешілер, ата-аналар
6 Абайлаыз, балалар!

Балалар, трбиешілер,
ата-аналар
7 Мемлекеттік тіл мені тілім! Балалар, трбиешілер, ата-аналар
8 Тыш арышкер Тотар убкіровты арыша шан тарихи кні
Балалар, трбиешілер
9 Туелсіз азастанны рміздері Балалар, трбиешілер, ата-аналар
10 Мемлекеттік рміздер бізді елімізді, ажырамас блігі
Балалар, трбиешілер, онатар
11 балалы ша Балалар, трбиешілер, ата-аналар
12 Бкіллемдік балалар кні Балалар, трбиешілер,
ата-аналар
13 Елбасымен жасампазды жолында Балалар, трбиешілер,
ата-аналар
14 азастанны тарихи табыстары Балалар, трбиешілер
15 Елім мені Балалар, трбиешілер, ата-аналар
16 Мемлекеттік рміздерге деген кзарасы Балалар, трбиешілер,
ата-аналар
17 Елімні баытын тербеткен Туелсіздік!
Балалар, трбиешілер,
ата-аналар
18 ыты сауаттылы ыты мдениетті
алы шарты
Балалар, трбиешілер,
ата-аналар
19 з еліні тарихын білесі бе? Балалар, трбиешілер
20 ланымыз лы елді
Балалар, трбиешілер,
ата-аналар
21 Бл — бізді Ту, Бл — бізді Елтаба, Бл
— бізді нран
Балалар, трбиешілер
22 Армысы, з-Наурыз!

Балалар, трбиешілер,
ата-аналар
23 12 суір — Дниежзілік авиация жне арышкерлер кні
Балалар, трбиешілер,
ата-аналар
24 Бірлігі жарасан- Туелсіз азастан Балалар, трбиешілер,
ата-аналар
23
25 1 мамыр азастан халыны бірлігі мерекесі Балалар, трбиешілер,
онатар, ата-аналар
26 Кп лтты, тату елім азастан!

Балалар, трбиешілер,
ата-аналар
27 Сайыпыран сарбаздар Балалар, трбиешілер,
онатар, ата-аналар
28 рметті кзет Балалар, трбиешілер,
онатар, ата-аналар
29 рпатара ран болан лы Жеіс! Балалар, трбиешілер,
онатар, ата-аналар
30 Сыырла, соы оырау!

Балалар, трбиешілер,
онатар, ата-аналар
Трбие саатыны таырыбы Елімні баытын тербеткен Туелсіздік!
Трбие саатыны масаты ойында елжандылы сезімін алыптастыра отырып, туан елі мен жеріне деген сйіспеншілігін трбиелеу, тіліміз бен тарихымыза рметпен арауа трбиелеу.
Трбие саатыны крнекілігі Желтосан жаырыы таырыбында шыарылан плакат, наыл сздер жазылан плакат, желтосан оиасыны рбандарына, желтосан оиасына байланысты жасалан буклеттер, магнитофон.
Трбие саатыны барысы
нраным жан раным
Айтар нім, сйлер сзім.
Туан жерім саынарым
Мгі баи шыралады,
Республикам гимні.
Р нраны орындалады.
Ортада С. Трысбековты Кіл толыны кйі жай ана ойнап трады.
Трбиеші
Ерлерді мытса да ел, сел мытпас,
Ерлерді мытса да ел, жел мытпас,
Ел шін жанын иып, жауды уан
Ерлерді мытса да ел, бел мытпас
Ел шін тккен ерлер анын жтып,
Ерлерді мытса да ел, жер мытпас
Араны селі, желі, шлі, белі,
Ерлерді мытпаса ел мытпас, - деп Мажан Жмабаев аамыз айтандай дниені др сілкіндіріп, аза еліні бостанды туын ктерген ерлеріміз мгі
есте алары сзсіз.
Бгінгі азастан елім мені, деген айдарымен тілетін Туелсіздік таы - атан кн! атты трбие саатымызды ашы деп жариялаймыз.
Крініс Кіл толыны кйі жай ана орындалып, ортада Ана отырады.
Сахна сыртынан айратты рухы
Алижан Елбе, елбе жгірген,
24
Ебелек ота семірген.
Арыма мінген жаратып,
Асауыт киген темірден
Алатаудай бабалар,
Аруаымен жебей кр! деген айратты дауысы естілді.
Ана Ойпырмай, биіктен лаан тау суындай буыранан тасынды бл н кімдікі зі? Жас тлпар тяыны дбірі естілгендей ме зінен?

Оыстан шыан айай-шуды, сол шуа бйірі ызан дарабозды шабысындай мына нді айдан естіген едім? Ойпырмай, ия, ия, сол дауыс ой мынау, айратты дауысы ой, таныдым.

Тоырауды тоышарлары тобытан аып латан айратымызды ні ой бл. Ия, ия, дл сол! алай болып еді зі?! Асылбек кйі (Детство) ойнап трады. (Ана ортадан аырындап кетеді)
Трбиеші
Ия, ол кн туелсіздікті туын е алаш ктерген йгілі 86-ны 16
желтосаны еді. Таертегі саат 10-да бар-жоы 18 минутта 26 жыл азастанды здіксіз басарып келген Дінмхамед Ахметлы онаев орнынан тсіріліп, орнына Генадий Васильевич Колбин ешкімні пікірінсіз таайындалан еді ой.
Арман
Нашаор деп лтшыл деп,
азаа кйе жаан кн.
Базары кетіп бір кнде,
айыа халы батан кн.
Зарина
Темір рсау біздерді бргені шын
М шаады апаста кімге сы.
Динара
А-арады тексерер трме деген
Концлагерь болды ой біздер шін.
Абдурахман
Др сілкінді айдан да оыр айма,
Баы жана ма ала ма соры айнап.
Ескендір
ран жазып ып-ызыл ту ктерген
Бізде шыты алаа Елім-ай лап.
Аружан
Бас ктеріп шыты жастар алаа
Туелсіздік орнасын деп даламда, айрат, Лззат, Ерболмен Сбира рашанда батырсыдар санамда.
Ортаа Сбира, Лззат, айрат, Ерболды суреттерін стаан трт оушы шыады.
Алижан
айрат айрат деген атым бар,
25
аза деген затым бар.
Еркек тоты рбанды
Атам десе атыдар!
араат
Лззата арнау
Еліні сен намысы шін
рбан етті жаныды
Маза етіп орлай алмас
Ешкім сені арыды.
Абдуллах
Туелсіз ел азаттыы тты болсын!
Ынтыма пен, бірлігі мыты болсын.
рлесін лылы пен азатыы,
Басынан арылмасын шуаты кн.
Крініс
Ала. лпытас жаны.

М. Шаханов жне ыз бен жігіт, ана, оушы.
Жігіт Алматыа жолым тсіп келе алсам мен міндетті трде Республика алаына соамын.

Есіме марау дниені др сілкіндірген асіретті де асиетті
Желтосан оиасы тседі. Себебі, алаа егемендік шін рбан болан айратпен бірге мен де болан едім.
Наргиза Мен де осы алаа келсем, барлыы маан не айтасы дегендей болады.

Аты сзі армандары хатта алды Кріп жрміз иып ап сатаанды айрат! айрат!

Сен мені естимісі Лагерде сен шірітпей, атап алды, - дегім келеді жне келген сайын осы сзді айталай беремін. Ортаа аырындап ана шыады.

Туелсіздік монументіне гл шоын ояды.

Жанында немересі болады.
Ана Ия, айналайын, балапандарым!
сер елді ай сттерде бірлік болма алауы
Лаула, лаула Желтосанны мза жаан алауы!
здерідей ар-намысты жас ркені бар елді,
Ешашанда тиісті емес екеюге жалауы.
Желтосан рбандарын еске алып 1 минутты нсіздік жарияланады.
(Залдан крініс оюшылар шыып кетеді)
1992 жылы 4маусымда Президент азастан Республикасыны мемлекеттік Туы, Елтабасы, нраны туралы Заа ол ойды.

Ал, балалар, елтаба туралы тапатарымызды айтайышы.
Диас Рмізім елдігімні белгісі, Білу керек бала даы е кіші.
Мади Рміздерім нран, ту, елтаба, Рміздерді жата білген жн кісі.
Даулетхан азастан Туы Кк аспандай ккпебек азастан жалауы.

Кк емес ол тектен-тек.
Азере
Елді ашы абыы.
А ниеті алтын кн,
Аса арман-ыраны.
Жалауы бл-халымны,
26
Мртебесі, матаны.
Аида Елтабасы елімні Елтабасы елімні Неткен йбт, демі!
Тныындай кілді Нрай Ортада-аспан лемі. т, береке, шаыра, Орын алан ол трден. анатты ос арыма.
Нарлен
Екі жатан кмкеркен.
Туелсіздік жолында
Талай-талай тер таман...
Билігім з олымда,
Назерке
Гимн Гимнім жанраным,
Айтар нім сйлер сзім.
Туан жерім саынарым,
Мы айталап айтам мны.
Айымжан
Туелсіздік биігі бл санамны,
Туелсіздік таза ауасы даламны,
Туелсіздік бл арманы бабамны.
Туелсіздік ба дулеті баламны!
білманср
Туелсіздік мені соан жрегім ой,
Туелсіздік ата-баба тілегі ой.
Мухамедали
Бар лемді зіне та алдыран,
Туелсіздік елімізді тірегі ой!
Рахманали
Туелсіздік шырайлы лаыл тасы,
Жректерге міт боп жаылансы
Аяулысы білмеген алааннан,
Суып барып айтадан табылансы.
Гулжазира азастаным ні орындалады (хор)
орытынды
Ынтыматы елге ырыс енші. Аталардан алан аыз да соны мезейді.
Сондытан бостандыымыз баянды болу шін зімізбен мидай араласып кеткен жздеген лт кілдерімен арамыза сызат тсірмеуіміз керек.

Мыа жн айтып алалы топты аузына аратан аз дауысты азыбек би бабамызды сзімен айтанда Біз мал баан елміз, ешкімге сотыпай жай жатан елміз. Бір сзбен айтанда алайтынымыз бейбітшілік, тынышты, бостанды, елімізді
босаасын ныайту. Туелсіздік бізді алдымыздаы жарын болашаа жол ашып берді. Біз сол жолмен ала баса береміз. Бір ата, бір ананы тлегіміз Бір болсын айда жрсек тілегіміз Бірлік барда тірлік бар деген бабам Бірлік деп
27
бірге сосын жрегіміз! - дей отырып, ашы трбие сабаымызды орытындылаймыз!
Мектептен тыс трбиені ке трде рістету шін педагог-алым Н.
Монаховты отбасыны трбиелік ммкіндігін зерттеу дістемесіне негіздей отбасыны трбиелік ммкіндігін айындауды диагностикалы картасы жасалды.
Ол ш баытта жргізіледі
1. дегейі.
2. Адамгершілік баыттылыы.
3. Ата-ананы педагогикалы мдениеті (6-кесте).
Отбасыны трбиелік ммкіндігіні
рауыштары
Трбиелік ммкіндікті даму дегейіні сипаттамасы тмен (Т) орташа (О) жоары (Ж)
Патриотты трбиені
масаты мен міндеттерін тсінуі
Отбасында патриотты трбие масат, міндеттері
айындалмаан
Патриотты трбиені
масат міндеттері
оам талабына сйкес емес отбасыны мддесінен келіп шыады
Отбасы трбиесіні
масат міндеттерін тсінеді.
Педагогикалы жне психологиялы мдениет дегейі
Психологиялыпедагогикалы білім дегейі
тмен.
Педагогикалы оулара бірнеше мрте шаыраннан кейін ре келеді.
Педагогикалыпсихологиялы білім дегейлері бар, біра лсіз. Педагогикалы оулара келгенімен оан мн бермейді. з білімін ктерумен айналыспайды.
ологиялы даярлы дегейі алыптасан.
з білімін ктерумен айналысады.
Патриотты трбие дісі мен ралдарын мірде олдана білу ммкіндігі
Патриотты трбие дістері мен ралдарын масатты трде олдана алмайды.
Патриотты трбие дістері мен ралдарын интуициясына сйеніп олданады, теориялы білімін мірімен штастырмайды
Отбасында патриотты трбиені дістері
мен ралдарын олдана алады.
Теориялы білімді
мірмен штастыруа абілетті.
Баланы патриотты трбиесі шін ата-ананы жауапкершілік дегейі.
Отбасындаы арым-атынас сипаты.
Жауапкершілігі
жеткіліксіз, кейде млдем жо. йде талаптар оймайды, оуы мен трбиесін адааламайды, патриотты сезім
Отбасындаы арым-атынас жаымсыз, кейде адамгершілікке жат
Жалпы араысы келеді, біра кейбір себептерге байланысты
болады. Патриотты трбие беруде жекелеген ателіктер жібереді.
Отбасында айтарлытай арым-атынас жо, кей кездері
оамда бала трбиесіне арайды.
Патриотты трбие беруге абілетті.
28
сипаты (ішетін, тбелесетін) болып трады.
Ата-ана беделі
мен негесіні
болуы
Ата-ананы бірі
немесе екеуі де бала тласына кері сер етеді.
Ата-ана негесінде жалан бедел, байлыа марлы, сарады жне т.с.с ауытушылытыр крініс беруі ммкін.
Ата-ананы патриотты трбие берудегі негесі бар.
Отбасы мен мектепті
патриотты трбие берудегі
бірлігі
Бірлік млде жо Мектеппен бірлік жекелеген жадайларда бар.
Кбіне мектепке сенім білдіргенмен здері
белсеніп атыспайды.
Отбасымен талаптары йлесімді.
6-кесте Патриотты трбие берудегі отбасыны трбиелік ммкіндігіні
диагностикалы картасы (Н. Монахов дістемесі бойынша)
Сонымен, патриотты трбие мемлекетті міршедігіне сер ететін негізгі рухани ізгі тірегі бола отырып, оамны дамуына, азаматты адамгершілік асиеттеріні алыптасуына отаны шін жан иярлытай іске баратын патриотты сезім андай да болмасын лт пен мемлекетті дамуы мен кн круін алыптастырып негіздейтін леуметтік былыс.
Патриотизм отана деп жан иятын, беріліп ебек ететін барлы лтты е жасы дет-рып рілген. Патриотизм тыыз байланыста болып, лтшылды, сенаратистік, алша.
Патриотизм отанын сйетін р азаматты зін-зі осы жолда паш етуі
жніндегі леуметтік мінез-лы, Ресей суверинитеті мен бірттастыын сатауы шін ызмет етуі, еліні лтты амсыздыын, бір алыпта дамуын адаалауы, р адамны, леуметтік топтарды, ауымны р саласындаы ортасында жрген халыты з мддесінен отанны мддесін жоары оюы.
Патриотты трбие беру жалпы трбие рдісті бір тармаы бола тра, мемлекеттік билік органдары мен оамды йымдарды, азаматтарды отана деген сйіспеншілігін алыптастыру.
29
ОРЫТЫНДЫ
Ел Президенті Н..Назарбаевты азастанны болашаы оамны идеялы бірлігінде атты ебегінде халытар арасындаы бірлікті ныайту, отансйгіштікке трбиелеу, тіл мдениетін орнытыру мселелеріне тоталып
Бізді таы бір аса маызды идеологиялы міндетіміз азастанды
Отансйгіштікке трбиелеу, рбір азаматты зін-зі айын билеуін алыптастыру. Шынайы Отансйгіштікті, наыз азаматтыты алыптастыру жеке басты зін саяси трыдан айын сезінуін, з Отанын саналы трде тадауын кздейді - делінген.
Трбиедегі е басты баыт делінген тлім-трбие
рбір адам е алдымен з халыны перзенті, з Отаныны азаматы болуы керек екенін, лтты болашаы тек зіне байланысты болатынын есте стауа тиіс. Оны осындай тжырыма тоталуына лтты дет-рыптар мен дстрлер кптеп кмектеседі, солар арылы ол жалпы азаматты лемге ая басып, з халыны мдени игілігін баса халытара жаын да тсінікті ете алады. Сондытан рбір рпакз кезі мен ткенні талаптары, объективті
факторлары негізінде жас рпаты мірге даярлап, оны жинаталан бай тжірибе арылы трбиелей отырып, зіні ата-бабаларыны рухани мрасын игере тсуі керек.
ай заманда болмасын адамзатты басты міндеттеріні бірі - сіп келе жатан жас рпаты аылды да саналы, тртіпті де ебек сйгіш, з халыны патриоты болатын рпа трбиелеу екені кпке млім.
р халы рпаыны айырымды да адал, діл де ержрек, лкенді
рметтеп, кішіге амор, ар яты мол елжанды болып скенін алайды.

Ол шін халы зіні талай асырлар бойы жасап, ріден келе жатан дет-рпына, салтдстріне ара сйейді.
Патриотты трбие оамды дамуды рилы кезедерін бастан ткізіп келе жатан тарихи былыс.

Ол аза халымен бірге жасалып жатан сезім болып табылады. Отаншылды сезім адамда жре пайда болатын жеке тланы саналы мірімен абаттас алыптасатын психологиялы, леуметтік былыс.
сіп келе жатан жас рпаты патриотты трбиесі е алдымен отбасы мен бала башадаы білім мен трбиеге байланысты болса, екіншіден балаа жаын лтты кркем шыарманы оу арылы алыптасады.

Яни, патриотты трбиені
бастауыш сыныптан бастап жзеге асыруды маызы зор. Оны себебі, бастауыш сатыдаы кезе бала дамуыны йытысы, іргетасы болып, оу рекеті алыптасуыны те олайлы кезе. Сондай-а, бастауыш сынып оушыларына патриотты трбиені кркем шыармалар арылы жзеге асыруа болады.
орытындылай келе, патриотты трбие мселесі бойынша философиялы, психологиялы, педагогикалы ебектер жан-жаты талданды. Патриотты трбие мселелерін ылыми трыда талдауды орытынды нтижелері -
патриотты трбие оамды дамуды рилы кезедерін бастан ткізіп келе
30
жатан тарихи былыс.

Ол туан жерге, Отана деген сйіспеншілікті
алыптастыру.
Балалара патриотты трбие беру, елжандылыты алыптастыруды педагогикалы ндылыын анытауа, мазмндары мен діс-тсілдерін бадарлап, болжамдар жасауа ммкіндік берді.
азіргі уаытта патриотты, трбиені маызы кп жоарылады.

Ол дегеніміз з Отанына деген сйіспеншілік, бізді елімізді
халытар арасындаы достыы, лтаралы атынастаы мдениет, лтшылды жне нсілшілдікті крінуіне тзбеу, лтты шектеушілік жне лтты зімшілдікке жол бермеу.
азастан Республикасыны туелсіздік алан жадайында патриотты трбие мселелері негізінен лтты дстрлерге сйене отырып адамдара ыпал ету арылы ана шешілуі ммкін. Мны бірнеше дйектемелері бар.
Біріншіден, лтты дстлер адамдарды халыты материалды жне мдениетімен туыстырады.
Екіншіден, лтты дстрлер халы зердесіне тарихи ндылытарды жаыртады, лтты писхология сипаттарын ныайтады.
шіншіден, халы зердесіне тарихи ндылытарды жаырта, лтты психологияны жетілдіре отырып, лтты дстрлер адамдарды з халына, з
Отанына рметпен арауа трбиелейді.
Тртіншіден, азастан Республикасы халыны жартысынан астамы жиырма бес жаса дейінгі жастар, оларды мірлік тжрибесі аз.
Трбие дегеніміз аыл-ой дамуыны, дене трбиесі мен ксіпке йретіді
шоырланан тсінігі. Трбие ісі трбиеленушіге белгілі бір баытта, масатты жне жйелі сер етіп, белгілі бір кзарас, мінез- лы, адамды тртіп дады мен машы трінде бірілсе ана жемісті болма.

Бан, рине жеке адамны табии жетіліп, суін де осу ажет.
лтты сезім дегеніміз жеке адамны туан халыны мддесіне, тадырына, оны рухани ндылытарына атынасын білдіретін лтты санасы.
лтты сезім лтты алыптасуына байланысты за уаыт бойы дамып, кемелденеді. Негізгі лтты сезім-рухани былыс.
лтты патриотизмді алыптастыруда дстрлер шешуші роль атарады.
Бдан брын жазанымыздай, аза патриотизмі дегеніміз-е алдымен аза халына арау, оны рпатан рпаа зілмей жаласып келе жатан ндылытарын бойына сііру болып табылады.
31
ОЛДАНЫЛАН ДЕБИЕТТЕР
1. биев Ж, Бабаев С, диярова А. Педагогика.

Оу ралы.

Алматы,
2004
2. бентаев С. Трбие теориясы мен дістемесі. Оу ралы.

Алматы,
Дарын. 2004
3. Бабаев С.Б. Бастауыш мектеп педагогикасы.

Оу ралы.

Алматы, 2007
4. Бабаев С.Б. Кемел адам-тла алыптасуы.

Тркістан,
2010.
5. Жарыбаев, алиев С. аза тлім трбиесі. Алматы, 1995ж.
6. Ушинский К.Д. Педагогика.

Алматы Ана тілі. 1992 ж.
7. забаева С. Тамыры тере трбие.-Алматы Білім, 1997, 231 бет.
8. Майаранова Ш, Иманбаева С.Т. Мектептегі трбие теориясы мен дістемесі. Оу-дістемелік кешен.

Алматы,
2006.
9. Калиев С., Майаранова Ш., Иманбаева С., т.б. Мектептегі трбие жмысын йымдастыру дістемесі. Алматы Рауан,
1999.
32
МАЗМНЫ
Кіріспе
Негізгіблім
Мектепке дейінгі йымдарда патриотты трбиені йымдастыру жне оны ерекшеліктері
Мектепке дейінгі йымдардаы патриотты трбиені заманауи дістері мен йымдастыру формалары
Мені елім мені жерім трбие-білім беру жмысыны
ілгерілемелік
орытынды олданылан дебиеттер


Источник: https://freedocs.xyz/pdf-438265498



Рекомендуем посмотреть ещё:


Закрыть ... [X]

Бастауыш сынып о ушыларына экологиялы т рбие берудегі ырым Детский стих подснежник

Т?рбиеші болу ба?ыт конкурс Т?рбиеші болу ба?ыт конкурс Т?рбиеші болу ба?ыт конкурс Т?рбиеші болу ба?ыт конкурс Т?рбиеші болу ба?ыт конкурс Т?рбиеші болу ба?ыт конкурс Т?рбиеші болу ба?ыт конкурс